ايستگاه فضايي بين المللي يك ماهواره بزرگ قابل سكونت است كه بيش از 15
كشور درساختن آن سهيمند. اولين بخش ايستگاه در سال 1998 راه اندازي شد و
اولين كاركنان تمام وقت آن -يك فضانورد آمريكايي و دو فضانورد روسي- در سال 2000 درايستگاه ساكن شدند. ايستگاه فضايي بين المللي در دامنه حدود 250 مايلي يا
400 كيلومتري به دور زمين مي گردد. مدار آن از 52 درجه عرض شمالي تا 52 درجه عرض جنوبي گسترده شده. ايستگاه از حدود هشت بخش بزرگ استوانه اي به نام مدل تشكيل شده. هر مدل به طور جداگانه روي زمين درست شده و به كار انداخته شده است و فضانوردان اين بخش ها را در فضا به هم متصل كرده و مي كنند.هشت صفحه خورشيدي بيش از 100 كيلووات انرژي الكتريكي را براي ايستگاه تأمين مي كند. صفحات خورشيدي روي يك چهارچوب فلزي 360 پايي (109متري) بالا رفته اند. ايستگاه فضايي بين المللي به عنوان يک آزمايشگاه, رصدخانه و محل کار عمل مي کند. فضانوردان در مدل هاي آن کار و زندگي مي کنند و صفحات خورشيدي انرژي برق آن را تأمين مي کند. 15 کشور در ساختن اين ايستگاه سهيم بوده اند. ايالات متحده آمريكا و روسيه بيشتر مدل ها و ديگر تجهيزات را فراهم كرده اند. كانادا يك بازوي روبوتي متحرك ساخته كه در سال 2001 راه اندازي شد. بقيه شريك ها ژاپن و كشورهاي عضو آژانس هوايي اروپا (ESA) هستند. برزيل يك موافقت نامه جداگانه با آمريكا امضا كرده تا تجهيزاتي را براي ايستگاه فراهم كند و در مقابل به امكانات آمريكا دسترسي خواهد داشت و مي تواند يك فضانورد برزيلي را هم به ايستگاه بفرستد. بيش از 80 پرواز از جانب شاتل هاي فضايي آمريكايي و موشك هاي روسي لازم است تا ايستگاه فضايي بين المللي كامل شود. (ESA) و ژاپن نيز در نظر دارند تأمين ماشين آلات را توسعه دهند. قرار بوده ايستگاه در سال 2006 كامل شود ولي هزينه هاي پيش بيني نشده باعث تأخيرهاي زيادي در كار شده است.
مأموريت ها
كاركنان و دانشمندان بر روي زمين- با استفاده از علائم راديويي- تجهيزات آزمايشگاهي روي ايستگاه را اداره مي كنند. بعضي از اين تجهيزات تأثيرات شرايط فضا را اندازه گيري مي كنند. مثل تأثير شرايط بي وزني بر نمونه هاي زيستي كه شامل خود كاركنان نيز مي شود. تجهيزات ديگر مواد مختلفي را توليد مي كنند كه شامل بلورهاي پروتئين براي تحقيقات پزشكي مي شود. بلورهاي رشد يافته در فضا نسبت به آنهايي كه در زمين رشد پيدا مي كنند، عيب و نقص هاي كمتري دارند و بنابراين آسان تر مي توان آنها را تجزيه و تحليل كرد. محققان علوم پزشكي از نتايج تجزيه و تحليل پروتئين ها استفاده مي كنند تا تصميم بگيرند كه كدام بلورها را بر روي زمين توليد كنند.فايده اصلي وجود يك ايستگاه فضايي اين است كه لازم است تجهيزات فقط براي يك بار به فضا برده شوند. نه اين كه دايم به زمين آورده شوند و دوباره به فضا برده شوند. همچنين ايستگاه مي تواند به طور دايمي به وسيله فضانوردان مورد استفاده قرار بگيرد. دانشمندان در روي زمين مي توانند نتايج تجربي را تجزيه و تحليل كنند و تحقيقات بعدي را خيلي سريع تر از قبل تغيير دهند. ايستگاه براي استفاده در 15 سال طراحي شده. ولي اگر بخش هاي صدمه ديده تعمير و يا جايگزين شود براي دهه ها مي تواند دوام بياورد.
سابقه ايجاد ايستگاه فضايي
ايستگاه فضايي بين المللي نهمين ايستگاه فضايي قابل سكونت است كه دور زمين مي گردد. اولين ايستگاه از اين دست، شامل ايستگاه ساليوت (Salyut) اتحاد شوروي با شش مدل و اسكاي لب (Skylab) ايالات متحده بود كه در دهه 1970 راه اندازي شدند.در سال 1986 اتحاد شوروي استفاده از ايستگاه فضايي مير Mir به عنوان اولين ايستگاه فضايي قابل استفاده در طراحي پيش ساخته اي modular يا تكه تكه اي را شروع كردند. شوروي ها بر اساس طراحي فضاپيماي سايوز((Sayusيك سيستم نقل و انتقال اقتصادي و قابل اعتماد را براي ايستگاه به وجود آوردند. اين سيستم به آنها اين توانايي را داد كه تجهيزات و امكانات و نيز كاركنان را به ايستگاه مير منتقل كنند. اما به دنبال فروپاشي اتحاد شوروي در سال 1991,روسيه اداره و بهره برداري از ايستگاه مير را متوقف كرد. در سال 2001 روسيه مير را از مدار خارج كرد و و آن را به زمين انداخت.در دهه 1990 روسيه تمايل داشت تا يك ايستگاه ديگر به نام مير2 را بسازد. ايالات متحده هم نقشه كشيده بود كه يك ايستگاه به نام فريدامFreedom را با مشاركت آژانس فضايي اروپا ، كانادا و ژاپن بسازد. در نتيجه با وجود مشكلاتي ايالات متحده و روسيه در سال 1993 توافق كردند كه يك ايستگاه تركيبي يعني ايستگاه فضايي بين المللي را بسازند.براي راه اندازي پروژه، فضاپيماها از سال 1995 تا 1998 به سوي مير پرواز كردند. فضانوردان ايالات متحده به عنوان محقق براي شش ماه در ايستگاه روسي خدمت كردند.تأخيرهاي اصلي در ساخت ايستگاه به خاطر تأخير حكومت روسيه رخ داد. بالأخره يك موشك پروتون روسيه اولين مدل را در سال 1998 به ايستگاه برد. اين مدل توسط روسيه و با سرمايه گذاري ايالات متحده ساخته شد و زاريا Zarya كه در روسي طلوع خورشيد معني مي دهد ناميده شد.دومين مدل يعني يونيتيUnity به وسيله ايالات متحده ساخته شد. شاتل فضايي انديوورEndeavour در سال 1998 يونيتي را به مدار برد و آن را به زاريا ملحق كرد. يونيتي شش دريچه دارد. يكي به زاريا متصل شد و ديگران آماده اند كه به عنوان متصل كننده براي ديگر مدل ها به کار روند.در سال 2000 موشك پروتون, يك مدل ديگر ساخت روسيه به نام زوزدا Zvezda يا مدل سرويس Service را به ايستگاه برد.زوزدا محل كار و زندگي براي فضانوردان است. در سال 2000 شاتل ديسكاوري قطعات بيشتري را به ايستگاه برد كه شامل پايه براي صفحات خورشيدي و دستگاه اتصال دهنده بود كه يك توقفگاه براي شاتل ها محسوب مي شود.اولين خدمه تمام وقت در سال 2000 با يك فضاپيماي سايوز به ايستگاه وارد شدند. فرمانده يك آمريكايي و دو
نفر كارمند ديگر روسي بودند. ماه بعد فضاپيماي انديور اولين صفحه خورشيدي ساخت آمريكا را به فضا برد تا صفحات كوچك روي مدل هاي روسي تكميل شوند. شاتل آتلانتيس Atlantis مدل آزمايشگاه دستيني Destiny را در سال 2001 به ايستگاه برد. چند ماه بعد دستيني فعال شد و آزمايش علمي شروع شد. همچنين در اين سال دو مدل اضافي, يكي روسي و ديگري آمريكايي و نيز يك توقفگاه اضافه شدند.يکي از مدل هاي ايستگاه که درپشت آن صفحات خورشيدي نصب شده اند. در آوريل 2001 اولين جهانگرد فضايي به عنوان مسافر با يك سايوز به ايستگاه مسافرت كرد. "دنيس تيتو" از كاليفرنيا اين سفر را به قيمتي كه فاش نشده انجام داد. او قبل از پرواز شش ماه براي آماده شدن به روسيه رفت و شش روز هم در ايستگاه بود. يك تاجر اهل آفريقاي جنوبي دومين جهانگرد فضا بود كه در سال 2002 با سايوز به ايستگاه رفت. گام هاي بعدي براي ايستگاه آن بود كه توان ايستگاه افزايش يابد و سيستم هاي تأمين كننده زندگي براي شش, هفت نفر کارمند به وجود بيايد. براي بازگشت اضطراري تعداد زياد كاركنان، ناسا در نظر داشت تا يك "هواپيماي فرار" هفت نفره درست كند. اما در سال 2001 مشخص شد كه ناسا هزينه هاي توسعه و اداره ايستگاه را كم تخمين زده بوده است. هزينه ناسا براي ايستگاه پنج ميليارد بيش از بودجه تعيين شده بود. در نتيجه ناسا طرح افزايش كاركنان و ساخت هواپيماي فرار را به تعويق انداخت. شركاي اروپايي و ژاپني قوياً با اين تصميم مخالفت كردند.در سال
2002 ايستگاه با همان سه نفر كارمند به فعاليتش ادامه داد. شاتل هاي فضايي هر چهار يا پنج ماه كاركنان را جايگزين مي كنند. فضانوردان روسي هم هر شش ماه با يك فضاپيماي سايوز جديد به سوي ايستگاه پرواز مي كنند. سايوز به عنوان يك كپسول اضطراري در مواردي كه تهديدي براي زندگي كاركنان به وجود مي آيد، عمل مي كند. گسترش سيستم نيرو ادامه يافت اما خيلي آهسته تر از نقشه اي كه در
ابتدا براي آن طرح شده بود.در سال 2003 شاتل فضايي كلمبيا هنگام ورود دوباره به جو زمين خرد شد و همه هفت سرنشين آن كشته شدند. ناسا تا زماني كه بتواند از سلامتي پروازهاي آينده مطمئن شود پروازهاي شاتل را متوقف كرد. سپسسايوزهاي روسي حمل و نقل كاركنان را از زمين به ايستگاه و برعكس به عهده گرفتند. كارمندان ايستگاه به دو نفر كاهش پيدا كرد تا زماني كه پرواز شاتل ها روند عاديش را پيدا كند. اخيراً شاتل ها پروازشان را از سر گرفته اند.
منبع : http://www.020.com